Vì sao sai lè mà vẫn tin là đúng - Hiệu ứng chân lý ảo tưởng trong tâm lý học

supervisor_accountAdministrator visibility 1929 11/24/2016 10:00:51 PM
Tại sao sự lặp lại có thể biến sai thành đúng?

Hằng ngày, trên báo đài, ti vi, internet, ta luôn bắt gặp những người cứ lặp đi lặp lại những thông điệp… sai lè ra. Họ làm thế để làm gì, khi mà nhiều thông điệp vừa nghe vào đã thấy hơi vô lý (kiểu như “hàng đầu Việt Nam” chẳng hạn)? Tại sao họ lại chịu chơi chịu chi bỏ không ít tiền ra chỉ để lặp đi lặp lại những điều có vẻ như vô nghĩa này?

tuyên truyền lặp lại

Không, những hành động đó không hề vô nghĩa. Thực ra, những người hay lặp đi lặp lại ấy là chuyên gia sử dụng kỹ thuật tuyên truyền với nền tảng tâm lý học cực khủng. Họ đã sử dụng hiệu ứng chân lý ảo tưởng để biết sai thành đúng theo cách có vẻ ngu ngốc nhưng hiệu quả vô cùng.

Hiệu ứng chân lý ảo tưởng:

Theo hiệu ứng chân lý ảo tưởng (Illusory truth effect), con người sẽ tin một thông tin nào đó là đúng chỉ đơn giản vì… họ tiếp xúc với thông tin đó nhiều hơn!

chân lý ảo tưởng

Nói cách khác, nếu mỗi ngày bạn đều nghe đi nghe lại một thông tin nào đó (mà bạn chưa kiểm chứng hoặc không có cơ hội để kiểm chứng), thì bạn sẽ có xu hướng tin thông tin này là đúng hơn là một thông tin chỉ mới nghe lần đầu.

Để tìm hiểu tường tận về hiệu ứng này, ta sẽ đi ngược lại một thí nghiệm được tiến hành vào năm 1977:

Ai đúng, ai sai? Đúng sai thế nào?

Năm 1977, ba nhà khoa học Hasher, Goldstein và Toppino đã tiến hành thí nghiệm này. Người tham gia được mời đánh giá mức độ chính xác của 60 khẳng định nghe có vẻ có lý (nhưng rất khó để biết chính xác), ví dụ như:

“Bóng rổ trở thành môn thi Olympics vào năm 1925.”

Một số câu khẳng định là đúng, một số là sai.

Người tham gia thí nghiệm thực hiện thí nghiệm 3 lần. 20 câu khẳng định trong số này được giữ nguyên, còn lại đều được thay đổi ở mỗi lần.

Kết quả là, các khẳng định xuất hiện thường xuyên hơn (cả khẳng định đúng lẫn khẳng định sai) đều được đánh giá là “đáng tin” hơn các khẳng định chỉ xuất hiện một lần!

Ứng dụng trong kinh doanh:

đúng hay sai?

Kết quả của thí nghiệm trên là rất đáng sợ, bởi nó cho thấy khả năng điều khiển nhận thức đúng sai của con người chỉ bằng cách lặp thông tin đủ nhiều. Đáng sợ hơn, một số thí nghiệm của các nhà tâm lý học khác thậm chí còn khẳng định rằng: dù ta có biết thông tin, thì trong vô thức, ta vẫn bị ảnh hưởng bởi sự lặp lại! Cronley, Kardes và Hawkins đã nhấn mạnh rằng cái mà sự lặp lại đánh vào là phần vô thức, chứ không phải là phần lý trí, cho nên việc có hiểu biết hay không cũng không thể ngăn ta bị ảnh hưởng bởi hiệu ứng chân lý ảo tưởng!

Ta có thể ứng dụng như sau:

Case 1: Sử dụng nhiều người để nhắc đi nhắc lại một thông điệp: Thủ thuật này thường được dân “seeding” sử dụng ở Facebook và các diễn đàn mạng. Họ sử dụng nhiều tài khoản cùng nhắc đi nhắc lại một thông điệp, ví dụ như “sản phẩm A rất tốt cho trẻ nhỏ” chẳng hạn. Ta có thể phản bác, ta có thể thấy vô lý, nhưng sự thực là trong thời gian đó, tâm trí ta cũng bị ảnh hưởng một phần!

Case 2: Sử dụng nhiều kênh tiếp cận khác nhau để truyền tải cùng một thông điệp: Rất nhiều công ty và tổ chức đã ứng dụng thành công hiệu ứng này. Ví dụ điển hình là thông tin “ăn nhiều cà rốt giúp sáng mắt.”

ăn cà rốt sáng mặt thật không?

Do bị quân Đức vây khốn vào năm 1941, nước Anh lâm vào cảnh khan hiếm thực phẩm. Một trong những thứ còn nhiều và tự trồng được bấy giờ là… cà rốt. Báo đài Anh quốc đã lặp đi lặp lại thông tin “ăn nhiều cà rốt giúp sáng mắt” trên khắp các kênh để người dân tiêu thụ hết loại thực phẩm này. Thông tin được lặp đi lặp lại nhiều đến nỗi nhiều người ở khắp thế giới bây giờ vẫn tin hoàn toàn!

BÀI ĐANG HOT

20 Ý tưởng mở quán cà phê cho người khởi nghiệp kinh doanh nhỏ

06/12/2016

Chuyện gì sẽ xảy ra khi mèo và người hoán đổi cho nhau

06/04/2017

Chùm truyện tranh vui nhộn với triết lý nhẹ nhàng của Loading Artist

26/04/2017

Tác hại của kiểu “văn phòng không gian mở” đối với tâm trạng và hiệu suất làm việc của nhân viên

03/02/2018

10 bộ phim ăn khách nhất mọi thời đại (đã tính cả lạm phát)

25/11/2016

Thiếu Testosterone – Nguyên nhân của bệnh thiểu năng sinh dục nam

24/11/2016

Tất cả những điều bạn cần biết về ngành tâm lý học trước khi quyết định theo đuổi ngành này

09/05/2017

10 cặp vếu trong anime "phá nát" mọi định luật vật lý

30/12/2016

10 tác phẩm đạt giải Nobel văn học đã được dịch ra tiếng Việt

23/10/2016

Ở đời có 4 cái ngu – Vì sao ngu? Ngu như thế nào?

02/12/2016

10 mẫu xe độ Super Cub đẹp đến ngỡ ngàng!

30/12/2016

3 loại tiền đời người nhất định phải tiêu, tiêu càng nhiều sẽ kiếm lại càng nhiều hơn!

12/05/2018

Cuộc sống của một “gia đình đông chó” trông sẽ như thế nào?

02/04/2017

5 kiểu chết phổ biến trong phim ảnh hóa ra lại sai về mặt khoa học

29/04/2017

[Truyện cười] Tuyển tập những truyện cười bựa nhất về con Thỏ ngáo đá

11/12/2016

25 phát minh quan trọng nhất trong lịch sử loài người

15/03/2017

Những mẩu truyện tranh hài hước về chú rồng Pikagon (Pikalong)

11/03/2017

Vì sao sai lè mà vẫn tin là đúng - Hiệu ứng chân lý ảo tưởng trong tâm lý học

24/11/2016

12 mẹo nhỏ giúp việc ghi nhớ trở nên dễ dàng hơn

22/11/2016

Ngỡ ngàng với trào lưu chế tác tranh 3D chỉ với một tờ giấy A4

07/01/2017

Ưu và nhược điểm của những người hay đi làm muộn

08/09/2017

8 điều kỳ diệu về loài nhện

18/10/2016

Top 10 game chiến thuật cực hay cho PC có cấu hình “dễ chịu”

25/10/2016

Tại sao người ta lắp gương trong thang máy? Không phải để cho đẹp đâu!

10/02/2017

10 cuốn sách cực hay về tâm lý học - Bạn đã đọc bao nhiêu cuốn trong số này rồi?

17/05/2017

Tôi tập trung, tôi tồn tại - Bí mật của sự tập trung cao độ

20/08/2017

Làm việc siêng năng tốt cho sự nghiệp của bạn nhưng làm việc quá sức thì không

18/10/2016

Chưa tới 1 phần 10 những người đặt mục tiêu thành công trong việc hoàn thành mục tiêu. Bí quyết của họ là gì?

17/10/2016

Sửng sốt với chàng mèo đực “biến thái” thích mặc đồ hầu gái

25/03/2017

Khi nào thì stress tốt cho bạn?

13/08/2017

© Copyright 2016. Bản quyền website thuộc về 1tach.com