Vì sao sai lè mà vẫn tin là đúng - Hiệu ứng chân lý ảo tưởng trong tâm lý học

supervisor_accountAdministrator visibility 763 11/24/2016 10:00:51 PM
Tại sao sự lặp lại có thể biến sai thành đúng?

Hằng ngày, trên báo đài, ti vi, internet, ta luôn bắt gặp những người cứ lặp đi lặp lại những thông điệp… sai lè ra. Họ làm thế để làm gì, khi mà nhiều thông điệp vừa nghe vào đã thấy hơi vô lý (kiểu như “hàng đầu Việt Nam” chẳng hạn)? Tại sao họ lại chịu chơi chịu chi bỏ không ít tiền ra chỉ để lặp đi lặp lại những điều có vẻ như vô nghĩa này?

tuyên truyền lặp lại

Không, những hành động đó không hề vô nghĩa. Thực ra, những người hay lặp đi lặp lại ấy là chuyên gia sử dụng kỹ thuật tuyên truyền với nền tảng tâm lý học cực khủng. Họ đã sử dụng hiệu ứng chân lý ảo tưởng để biết sai thành đúng theo cách có vẻ ngu ngốc nhưng hiệu quả vô cùng.

Hiệu ứng chân lý ảo tưởng:

Theo hiệu ứng chân lý ảo tưởng (Illusory truth effect), con người sẽ tin một thông tin nào đó là đúng chỉ đơn giản vì… họ tiếp xúc với thông tin đó nhiều hơn!

chân lý ảo tưởng

Nói cách khác, nếu mỗi ngày bạn đều nghe đi nghe lại một thông tin nào đó (mà bạn chưa kiểm chứng hoặc không có cơ hội để kiểm chứng), thì bạn sẽ có xu hướng tin thông tin này là đúng hơn là một thông tin chỉ mới nghe lần đầu.

Để tìm hiểu tường tận về hiệu ứng này, ta sẽ đi ngược lại một thí nghiệm được tiến hành vào năm 1977:

Ai đúng, ai sai? Đúng sai thế nào?

Năm 1977, ba nhà khoa học Hasher, Goldstein và Toppino đã tiến hành thí nghiệm này. Người tham gia được mời đánh giá mức độ chính xác của 60 khẳng định nghe có vẻ có lý (nhưng rất khó để biết chính xác), ví dụ như:

“Bóng rổ trở thành môn thi Olympics vào năm 1925.”

Một số câu khẳng định là đúng, một số là sai.

Người tham gia thí nghiệm thực hiện thí nghiệm 3 lần. 20 câu khẳng định trong số này được giữ nguyên, còn lại đều được thay đổi ở mỗi lần.

Kết quả là, các khẳng định xuất hiện thường xuyên hơn (cả khẳng định đúng lẫn khẳng định sai) đều được đánh giá là “đáng tin” hơn các khẳng định chỉ xuất hiện một lần!

Ứng dụng trong kinh doanh:

đúng hay sai?

Kết quả của thí nghiệm trên là rất đáng sợ, bởi nó cho thấy khả năng điều khiển nhận thức đúng sai của con người chỉ bằng cách lặp thông tin đủ nhiều. Đáng sợ hơn, một số thí nghiệm của các nhà tâm lý học khác thậm chí còn khẳng định rằng: dù ta có biết thông tin, thì trong vô thức, ta vẫn bị ảnh hưởng bởi sự lặp lại! Cronley, Kardes và Hawkins đã nhấn mạnh rằng cái mà sự lặp lại đánh vào là phần vô thức, chứ không phải là phần lý trí, cho nên việc có hiểu biết hay không cũng không thể ngăn ta bị ảnh hưởng bởi hiệu ứng chân lý ảo tưởng!

Ta có thể ứng dụng như sau:

Case 1: Sử dụng nhiều người để nhắc đi nhắc lại một thông điệp: Thủ thuật này thường được dân “seeding” sử dụng ở Facebook và các diễn đàn mạng. Họ sử dụng nhiều tài khoản cùng nhắc đi nhắc lại một thông điệp, ví dụ như “sản phẩm A rất tốt cho trẻ nhỏ” chẳng hạn. Ta có thể phản bác, ta có thể thấy vô lý, nhưng sự thực là trong thời gian đó, tâm trí ta cũng bị ảnh hưởng một phần!

Case 2: Sử dụng nhiều kênh tiếp cận khác nhau để truyền tải cùng một thông điệp: Rất nhiều công ty và tổ chức đã ứng dụng thành công hiệu ứng này. Ví dụ điển hình là thông tin “ăn nhiều cà rốt giúp sáng mắt.”

ăn cà rốt sáng mặt thật không?

Do bị quân Đức vây khốn vào năm 1941, nước Anh lâm vào cảnh khan hiếm thực phẩm. Một trong những thứ còn nhiều và tự trồng được bấy giờ là… cà rốt. Báo đài Anh quốc đã lặp đi lặp lại thông tin “ăn nhiều cà rốt giúp sáng mắt” trên khắp các kênh để người dân tiêu thụ hết loại thực phẩm này. Thông tin được lặp đi lặp lại nhiều đến nỗi nhiều người ở khắp thế giới bây giờ vẫn tin hoàn toàn!

BÀI ĐANG HOT

100 ý tưởng khởi nghiệp kinh doanh nhỏ ít vốn cho người mới bắt đầu

06/12/2016

20 Ý tưởng mở quán cà phê cho người khởi nghiệp kinh doanh nhỏ

06/12/2016

Những mẩu truyện tranh hài hước về chú rồng Pikagon (Pikalong)

11/03/2017

4 lý do bạn không nên cắt viên vitamin E để bôi mặt – Làm đẹp với vitamin E như thế nào cho đúng cách?

09/03/2017

15 anime với nội dung quái đản nhất khiến bạn phải thốt lên “Quát đờ phắc!” khi đang xem

24/10/2016

5 kiểu chết phổ biến trong phim ảnh hóa ra lại sai về mặt khoa học

29/04/2017

Chùm truyện tranh vui nhộn với triết lý nhẹ nhàng của Loading Artist

26/04/2017

Top 10 game chiến thuật cực hay cho PC có cấu hình “dễ chịu”

25/10/2016

Người họa sĩ này đã vẽ những bé thú cưng dựa theo lời mô tả của chủ nhân chúng

14/01/2017

Tại sao bom nguyên tử lại nổ thành hình cây nấm?

16/04/2017

Những câu nói hay về cuộc sống: Cùng đọc và chiêm nghiệm

19/02/2017

Số ngẫu nhiên do máy tính tạo ra có thực sự ngẫu nhiên?

20/04/2017

10 cuốn sách cực hay về tâm lý học - Bạn đã đọc bao nhiêu cuốn trong số này rồi?

17/05/2017

11 công việc có mức thu nhập cao dành cho phụ nữ

16/05/2017

Chuyện gì sẽ xảy ra khi mèo và người hoán đổi cho nhau

06/04/2017

Chó sói được thuần hóa nhờ ăn thức ăn thừa của người?

19/11/2016

Thiếu Testosterone – Nguyên nhân của bệnh thiểu năng sinh dục nam

24/11/2016

Những câu nói hay về tình bạn

12/04/2017

Du lịch phượt Quảng Ngãi với 14 điểm đến và 21 đặc sản nổi nổi tiếng

31/08/2017

Trần Khánh Dư – Vị tướng lắm tài nhiều tật trong sử Việt

16/12/2016

Ưu và nhược điểm của những người hay đi làm muộn

08/09/2017

Tự thuê xe khám phá du lịch Buôn Ma Thuột, tại sao không?

24/12/2016

7 câu nói cha mẹ không nên nói với con trẻ

16/10/2016

Chiêm ngưỡng bộ trang sức tuyệt đẹp 3000 năm tuổi của văn hóa Sa Huỳnh – Việt Nam

14/12/2016

14 tòa nhà "xoắn quẩy" tuyệt vời nhất trên thế giới

18/12/2016

5 biến cố ngoài ý muốn khi lăn kim trị sẹo tại nhà và mẹo phòng tránh

05/11/2017

Muốn thành công trong cuộc sống, đàn ông cần loại bỏ 12 thói quen tinh thần tai hại sau

19/03/2017

Ấu dâm là gì? Tâm lý học của kẻ ấu dâm? Các dấu hiệu nhận biết và làm cách nào để giúp trẻ em phòng tránh?

26/03/2017

Những chú voi con dễ thương này sẽ làm bạn mỉm cười

04/05/2017

Làm sếp không dễ: 10 thách thức mà nhà lãnh đạo phải đối mặt

09/04/2017

© Copyright 2016. Bản quyền website thuộc về 1tach.com