Vì sao sai lè mà vẫn tin là đúng - Hiệu ứng chân lý ảo tưởng trong tâm lý học

supervisor_accountAdministrator visibility 2033 11/24/2016 10:00:51 PM
Tại sao sự lặp lại có thể biến sai thành đúng?

Hằng ngày, trên báo đài, ti vi, internet, ta luôn bắt gặp những người cứ lặp đi lặp lại những thông điệp… sai lè ra. Họ làm thế để làm gì, khi mà nhiều thông điệp vừa nghe vào đã thấy hơi vô lý (kiểu như “hàng đầu Việt Nam” chẳng hạn)? Tại sao họ lại chịu chơi chịu chi bỏ không ít tiền ra chỉ để lặp đi lặp lại những điều có vẻ như vô nghĩa này?

tuyên truyền lặp lại

Không, những hành động đó không hề vô nghĩa. Thực ra, những người hay lặp đi lặp lại ấy là chuyên gia sử dụng kỹ thuật tuyên truyền với nền tảng tâm lý học cực khủng. Họ đã sử dụng hiệu ứng chân lý ảo tưởng để biết sai thành đúng theo cách có vẻ ngu ngốc nhưng hiệu quả vô cùng.

Hiệu ứng chân lý ảo tưởng:

Theo hiệu ứng chân lý ảo tưởng (Illusory truth effect), con người sẽ tin một thông tin nào đó là đúng chỉ đơn giản vì… họ tiếp xúc với thông tin đó nhiều hơn!

chân lý ảo tưởng

Nói cách khác, nếu mỗi ngày bạn đều nghe đi nghe lại một thông tin nào đó (mà bạn chưa kiểm chứng hoặc không có cơ hội để kiểm chứng), thì bạn sẽ có xu hướng tin thông tin này là đúng hơn là một thông tin chỉ mới nghe lần đầu.

Để tìm hiểu tường tận về hiệu ứng này, ta sẽ đi ngược lại một thí nghiệm được tiến hành vào năm 1977:

Ai đúng, ai sai? Đúng sai thế nào?

Năm 1977, ba nhà khoa học Hasher, Goldstein và Toppino đã tiến hành thí nghiệm này. Người tham gia được mời đánh giá mức độ chính xác của 60 khẳng định nghe có vẻ có lý (nhưng rất khó để biết chính xác), ví dụ như:

“Bóng rổ trở thành môn thi Olympics vào năm 1925.”

Một số câu khẳng định là đúng, một số là sai.

Người tham gia thí nghiệm thực hiện thí nghiệm 3 lần. 20 câu khẳng định trong số này được giữ nguyên, còn lại đều được thay đổi ở mỗi lần.

Kết quả là, các khẳng định xuất hiện thường xuyên hơn (cả khẳng định đúng lẫn khẳng định sai) đều được đánh giá là “đáng tin” hơn các khẳng định chỉ xuất hiện một lần!

Ứng dụng trong kinh doanh:

đúng hay sai?

Kết quả của thí nghiệm trên là rất đáng sợ, bởi nó cho thấy khả năng điều khiển nhận thức đúng sai của con người chỉ bằng cách lặp thông tin đủ nhiều. Đáng sợ hơn, một số thí nghiệm của các nhà tâm lý học khác thậm chí còn khẳng định rằng: dù ta có biết thông tin, thì trong vô thức, ta vẫn bị ảnh hưởng bởi sự lặp lại! Cronley, Kardes và Hawkins đã nhấn mạnh rằng cái mà sự lặp lại đánh vào là phần vô thức, chứ không phải là phần lý trí, cho nên việc có hiểu biết hay không cũng không thể ngăn ta bị ảnh hưởng bởi hiệu ứng chân lý ảo tưởng!

Ta có thể ứng dụng như sau:

Case 1: Sử dụng nhiều người để nhắc đi nhắc lại một thông điệp: Thủ thuật này thường được dân “seeding” sử dụng ở Facebook và các diễn đàn mạng. Họ sử dụng nhiều tài khoản cùng nhắc đi nhắc lại một thông điệp, ví dụ như “sản phẩm A rất tốt cho trẻ nhỏ” chẳng hạn. Ta có thể phản bác, ta có thể thấy vô lý, nhưng sự thực là trong thời gian đó, tâm trí ta cũng bị ảnh hưởng một phần!

Case 2: Sử dụng nhiều kênh tiếp cận khác nhau để truyền tải cùng một thông điệp: Rất nhiều công ty và tổ chức đã ứng dụng thành công hiệu ứng này. Ví dụ điển hình là thông tin “ăn nhiều cà rốt giúp sáng mắt.”

ăn cà rốt sáng mặt thật không?

Do bị quân Đức vây khốn vào năm 1941, nước Anh lâm vào cảnh khan hiếm thực phẩm. Một trong những thứ còn nhiều và tự trồng được bấy giờ là… cà rốt. Báo đài Anh quốc đã lặp đi lặp lại thông tin “ăn nhiều cà rốt giúp sáng mắt” trên khắp các kênh để người dân tiêu thụ hết loại thực phẩm này. Thông tin được lặp đi lặp lại nhiều đến nỗi nhiều người ở khắp thế giới bây giờ vẫn tin hoàn toàn!

BÀI ĐANG HOT

10 cặp vếu trong anime "phá nát" mọi định luật vật lý

30/12/2016

100 ý tưởng khởi nghiệp kinh doanh nhỏ ít vốn cho người mới bắt đầu

06/12/2016

Ở đời có 4 cái ngu – Vì sao ngu? Ngu như thế nào?

02/12/2016

Những mẩu truyện tranh hài hước về chú thỏ 7 màu

28/03/2017

10 cuốn sách cực hay về tâm lý học - Bạn đã đọc bao nhiêu cuốn trong số này rồi?

17/05/2017

[Truyện cười] Tuyển tập những truyện cười bựa nhất về con Thỏ ngáo đá

11/12/2016

Thật dễ thương khi động vật cũng Selfie

21/01/2017

Tham vấn tâm lý không phải là tư vấn tâm lý! Sao lạ thế nhỉ?

21/05/2017

Sáng tạo ư, quá dễ! 40 nguyên tắc sáng tạo trong kỹ thuật áp dụng vào kinh doanh

12/08/2018

Nguyên lý Peter giải thích vì sao các doanh nghiệp và tổ chức ngày càng trở nên kém hiệu quả

17/02/2017

Top 10 game chiến thuật cực hay cho PC có cấu hình “dễ chịu”

25/10/2016

Tất cả những điều bạn cần biết về ngành tâm lý học trước khi quyết định theo đuổi ngành này

09/05/2017

Sự thật “đáng kinh hoàng” đằng sau những tấm biển báo “Coi chừng chó dữ”

04/01/2017

Tổng hợp 10 phương pháp giảm cân an toàn, hiệu quả, đơn giản và đáng tin cậy nhất

08/05/2017

Những câu chuyện lịch sử đáng ngạc nhiên về 10 loại trái cây thông thường.

31/08/2017

Chiêm ngưỡng 10 mẫu chữ viết tay đẹp đến sững sờ

03/04/2017

5 kiểu chết phổ biến trong phim ảnh hóa ra lại sai về mặt khoa học

29/04/2017

Chiêm ngưỡng bộ trang sức tuyệt đẹp 3000 năm tuổi của văn hóa Sa Huỳnh – Việt Nam

14/12/2016

6 loại khoáng chất đa lượng cần thiết cho cơ thể gồm những gì? Bạn có thể tìm thấy chúng ở đâu?

15/02/2017

Tại sao người ta lắp gương trong thang máy? Không phải để cho đẹp đâu!

10/02/2017

25 phát minh quan trọng nhất trong lịch sử loài người

15/03/2017

Chuyện gì sẽ xảy ra khi mèo và người hoán đổi cho nhau

06/04/2017

Những câu triết lý “tầm xàm” về sự khác biệt giữa đàn ông và phụ nữ

07/03/2017

Cảnh báo: Tác hại từ việc trị mụn bằng kem đánh răng!

10/12/2016

Du lịch phượt Quảng Ngãi với 14 điểm đến và 21 đặc sản nổi nổi tiếng

31/08/2017

Kỳ quặc hai chú mèo cứ nhìn chằm chằm vào bàn thức ăn của chủ

02/01/2017

20 thủ thuật tâm lý những người bán hàng sử dụng để khống chế hành vi mua sắm của bạn

29/12/2016

Sửng sốt với chàng mèo đực “biến thái” thích mặc đồ hầu gái

25/03/2017

Khoa học chứng minh đọc sách thường xuyên giúp bạn sống lâu hơn!

20/11/2016

20 Ý tưởng mở quán cà phê cho người khởi nghiệp kinh doanh nhỏ

06/12/2016

© Copyright 2016. Bản quyền website thuộc về 1tach.com