Chúng ta có nên cải tạo gene loài vật để chúng thông minh như con người?

supervisor_accountAdministrator visibility 3113 6/8/2017 8:37:41 PM
01.Chúng ta có nên cải tạo gene loài vật để chúng thông minh như con người?

Con người từ lâu đã tin rằng chính trí thông minh, cái chỉ tồn tại duy nhất ở con người, đã tách biệt chúng ta khỏi những động vật khác. Khả năng học tập tốt hơn, tư duy sáng tạo và – có lẽ quan trọng nhất – khả năng giao tiếp tinh vi thông qua lời nói và ngôn ngữ, đã xác định chúng ta là một loài cao cấp. Tuy nhiên, khi chúng ta tìm hiểu sâu hơn về hoạt động của não, và sử dụng các thí nghiệm trên động vật để tìm hiểu thêm về các gene liên quan đến trí thông minh, thì liệu loài người có thể đạt được đến điểm mà chúng ta có thể kéo các loài khác lên cùng trình độ với chúng ta?

Ý tưởng tăng cường trí thông minh ở động vật có vẻ không khả thi cho lắm. Hãy xem một nghiên cứu được công bố trước đây bởi Ann Graybiel và các đồng nghiệp tại Viện Công nghệ Massachusetts về mối quan hệ giữa trí tuệ và gene. Nhóm nghiên cứu đã biến đổi gene của chuột để sản xuất ra dạng FOXP2 ở con người – loại gene này được biết là có liên quan đến khả năng học hỏi và xử lý ngôn ngữ của não bộ con người – để xem liệu nó có cải thiện được khả năng học tập của động vật gặm nhấm hay không. Những con chuột được bổ sung chất này khi được yêu cầu tìm đường trong một mê cung để lấy phần thưởng là sô cô la sữa đã luôn thuộc đường nhanh hơn so với những con không được bổ sung gene người.

Kết quả thực sự thu hút những người quan tâm đến sự biến đổi di truyền thời tiền sử – điều đã giúp chúng ta trở thành người khôn ngoan – hay "có vẻ khôn ngoan". Nhưng bản chất của nghiên cứu này dẫn đến một câu hỏi khác: Liệu thông qua những thay đổi cơ bản và những cải tiến trên bộ não chuột, chúng ta có thể tạo ra những động vật có trí thông minh – một khái niệm được gọi là "sự nâng cấp" – để cạnh tranh với chính chúng ta được không?

Trong quá khứ, sự nâng cấp chủ yếu xuất hiện trong khoa học viễn tưởng. Một trong những bộ phim lớn nhất của mùa hè năm 2014 là Dawn of the Planet of the Apes (Sự khởi đầu của hành tinh Khỉ) đã mô tả nền văn minh của các động vật linh trưởng khôn ngoan xuất phát từ các đối tượng thử nghiệm được các nhà khoa học biến đổi gene với hy vọng tìm ra phương pháp chữa trị cho người bệnh Alzheimer. Thực ra ý tưởng của bộ phim về những con khỉ thông minh như người đã được đưa ra từ cả thế kỷ trước, trong tiểu thuyết Hành tinh khỉ của nhà văn Pierre Boulle được xuất bản lần đầu năm 1963.

Tuy nhiên, bộ phim và tiểu thuyết Hành tinh khỉ có sự tương đồng với những nghiên cứu thực tế đang được tiến hành. Trong năm 2011, một nhóm nghiên cứu do Sam Deadwyler thuộc Đại học Wake Forest ở Winston–Salem, Bắc Carolina, sử dụng năm con khỉ rhesus để nghiên cứu các yếu tố khiến người mắc các bệnh như Alzheimer mất kiểm soát tiến trình tư duy. Các nhà nghiên cứu đã huấn luyện khỉ trong một bài tập trí óc liên quan đến việc học tập và xác định các hình ảnh và biểu tượng. Chúng được cho dùng cocaine để làm giảm trí thông minh và thực hiện lại bài kiểm tra, với kết quả được dự đoán là ít ấn tượng hơn.

Những gì xảy ra trong giai đoạn tiếp theo của cuộc nghiên cứu rất đáng chú ý. Những con khỉ giống nhau được trang bị các bộ phận giả thần kinh – các mô cấy ghép vào não được thiết kế để theo dõi và điều chỉnh các chức năng của các nơ–ron bị cocaine làm cho mất khả năng hoạt động. Những mô ghép này đã khôi phục thành công chức năng bình thường của não những con được uống thuốc – nhưng, nếu những bộ phận giả thần kinh này được kích hoạt trước khi chúng sử dụng cocaine, kết quả mang lại còn vượt xa những kết quả thử nghiệm ban đầu. Mục đích của các thí nghiệm này là để xem liệu các bộ phận giả thần kinh theo lý thuyết có thể được sử dụng để khôi phục lại quá trình ra quyết định ở những người bị chấn thương hoặc các bệnh như Alzheimer hay không – nhưng ít nhất, đối với các thí nghiệm đặc thù này, các bộ phận giả thần kinh cũng giúp khỉ thông minh hơn.

Nhà nghiên cứu George Dvorsky thuộc Viện nghiên cứu Đạo đức và Các công nghệ mới, cho biết, chúng ta có thể đã bước vào kỷ nguyên của sự nâng cấp ở động vật, một cơ chế nghiên cứu tập trung vào những bí ẩn của công nghệ trong tương lai.

Ông nói: "Nhưng nếu nói về mặt tăng hiệu quả và tác động, thì nó vẫn còn xa vời." Sự nâng cấp xuất hiện trong khoa học viễn tưởng đòi hỏi công nghệ tiên tiến hơn nhiều so với những gì chúng ta có hiện nay." Tuy nhiên, không có nghĩa là chúng ta không thể phát triển những công nghệ đó, trước tiên chúng sẽ giúp chúng ta sử dụng động vật để tìm hiểu về các vấn đề nhận thức ở người, bao gồm các rối loạn thoái hóa thần kinh như bệnh Alzheimer.”

Đó là một điểm quan trọng: ngay cả khi ý tưởng về sự nâng cấp có vẻ thiếu tính khả thi – và không phải là mục tiêu chúng ta cần theo đuổi – những lợi ích y tế tiềm ẩn trong việc chống lại bệnh tật và thương tật ở con người cho thấy những tiến bộ xa hơn trên con đường dẫn đến sự nâng cấp nhất định sẽ xảy ra. Các hoạt động thao tác trên động vật đã đủ tiến bộ để trở thành vấn đề nghiêm trọng đối với các nhà đạo đức sinh học. Năm 2011, Học viện Khoa học Y tế ở Anh báo cáo về khía cạnh đạo đức của nghiên cứu liên quan đến việc tồn tại các chất của con người trong cơ thể động vật và cống hiến toàn bộ phần não và thao tác nhận thức.

Vấn đề này cũng trở thành đề tài cho cuộc tranh luận sôi nổi giữa các nhà lý luận. Một số người, như Dvorsky, gợi ý rằng cuộc tranh luận cần được đẩy mạnh hơn nữa, ngoài việc chỉ xem xét những tiến bộ khoa học và y học. Ông tin tưởng vào một "mệnh lệnh đạo đức để nâng cấp", rằng nếu công nghệ được phát triển, nó phải được chia sẻ với động vật để giải phóng chúng khỏi sự đau đớn của “chọn lọc tự nhiên” giống như cách để giải phóng con người: "Là các nhà quản lý của hành tinh này, chúng ta cần phải có đạo đức để không chỉ xóa bỏ chúng ta khỏi mô hình Darwin, mà còn là tất cả các sinh vật khác trên trái đất nữa. Cuộc hành trình của chúng ta đến một nhà nước hậu giai đoạn Darwin sẽ là một cuộc hành trình của tất cả.”

Theo David Brin, một tác giả khoa học viễn tưởng có tiểu thuyết giúp phổ biến khái niệm nâng cấp, lý do để theo đuổi ý tưởng này thực tế hơn một chút. Ông hy vọng những loài mới thông minh sẽ giúp chúng ta chia sẻ trách nhiệm bảo vệ môi trường.

"Các đại dương của trái đất bí ẩn vô cùng, chứa đựng cả sự giàu có về vật chất và những kho báu độc nhất vô nhị cần được bảo vệ" – ông nói – "Chúng ta đang cố gắng tìm hiểu để trở thành các nhà quản lý hành tinh tốt, nhưng tôi nghi ngờ rằng chúng ta có thể tự mình làm nhiệm vụ này ở bất cứ nơi nào có những người bạn cá heo hiền lành. Vô số những cơ hội khác sẽ mang đến cả lợi nhuận lẫn sự khôn ngoan.

Những người còn lại lại cho rằng toàn bộ ý tưởng cần được xem xét kĩ hơn. Paul Graham Raven, một nhà nghiên cứu tại Đại học Sheffield, tin rằng lập trường ủng hộ nâng cấp thể hiện sự tự tin thái quá về sinh học và khoa học, và đó là suy nghĩ sai lệch về sự ưu việt của con người đối với tự nhiên, nơi mà trí thông minh con người được xem là đỉnh cao của tiến hóa.

Đây có lẽ là vấn đề khó xử nhất với toàn bộ cuộc tranh luận về sự nâng cấp: ngay cả khi Dvorsky, Brin và những người khác tin rằng tạo ra trí thông minh cho các loài khác sẽ mang lại lợi ích cho chúng, Raven nghi ngờ, liệu chúng ta có thẩm quyền đạo đức để quyết định thay cho chúng không. Ông nói: "Chỉ là giả định khi cho rằng chúng ta biết điều gì là tốt nhất cho các loài khác. Chúng ta không có nhiều cơ sở để biết điều gì là tốt nhất, nhưng tôi không tin vào giả định này, dù nó có vẻ tốt đến mức nào.”

02.Nếu một ngày, tất cả các loài động vật đều thông minh như con người, trái đất này sẽ như thế nào?

Trong tiểu thuyết viễn tưởng Hành tinh khỉ (Planet of the Apes), con người bị thống trị bởi loài linh trưởng thông minh và trở thành nô lệ của chúng. Pierre Boulle, tác giả của cuốn tiểu thuyết này cho biết rằng câu chuyện cổ điển của ông thuộc thể loại "giả tưởng xã hội".

Điều gì sẽ xảy ra nếu sự tưởng tượng đó được mở rộng, không chỉ loài khỉ với trí thông minh giống con người mà bao gồm tất cả các loài động vật trên trái đất?

Liệu khi đó, một giống loài sẽ thống trị tất cả những giống loài khác, như cách con người hiện nay đang làm, hay các loài vật có trí tuệ có thể sống chung với nhau một cách hòa bình?

Innes Cuthill , nhà sinh thái học hành vi tại Đại học Bristol , cho biết: "Hỗn loạn sẽ là từ đơn giản để mô tả những gì sẽ xảy ra. Chúng ta chắc chắn không nên giả định rằng trí thông minh là một điều tốt."

Robin Dunbar, một nhà tâm lý tiến hóa của ĐH Oxford cũng ủng hộ quan điểm trên: "Con người không hề "nổi tiếng" vì trí tò mò và tâm lí hòa thuận khi tiếp xúc với người lạ. Tất cả chúng ta sẽ giết lẫn nhau".

Lịch sử con người ghi nhận nhiều vụ diệt chủng với ngay chính đồng loại của mình. Vậy thì, chẳng có lí do gì mà các loại động vật khi có tư duy và ý thức không làm thế.

Tóm lại, chiến tranh xảy ra là điều chắc chắn.

Josep Call , nhà tâm lý học so sánh tại Đại học St. Andrews, đồng ý "Nếu bạn nhìn vào lịch sử nhân loại, tôi rất bi quan về việc các loài thông minh sẽ muốn trở thành bạn bè", ông nói. "Có lẽ bây giờ chúng ta đã tốt hơn nhiều so chúng ta trong quá khứ, nhưng hãy nhìn quanh thế giới và nói với tôi nếu bạn nghĩ rằng chúng ta sẽ đối xử thân thiện và hòa bình với những loài thông minh khác".

Nhưng loài nào sẽ giành chiến thắng trong cuộc chiến sinh tồn?

Nhiều loài, tất nhiên, sẽ chẳng có cơ hội. Ví dụ các động vật ăn cỏ sẽ là những ứng cử viên bị loại bỏ đầu tiên. Chúng cần phần lớn thời gian để... ăn, mới có thể cung cấp đủ năng lượng cho cơ thể hoạt động. Điều này khiến chúng không có đủ thời gian để đầu tư vào phát triển sản xuất, truyền thông, sáng tạo công cụ, xây dựng văn hóa và tham gia vào chiến đấu.

Những loài ăn thịt sẽ có nhiều cơ hội để chiến thắng. Tuy nhiên cá mập, cá heo và cá voi sẽ là những ứng cử viên tiếp theo bị loại bỏ, bởi vì môi trường sống của chúng bị giới hạn trong đại dương, mặc dù sinh vật biển có thể tham gia vào cuộc chiến tranh giành quyền lực dưới nước của riêng chúng.

Tương tự như vậy, những con vật không thể sống sót bên ngoài khu vực cụ thể của chúng – đầm lầy, rừng nhiệt đới, sa mạc – cũng sẽ không thể chinh phục thế giới.

Những kẻ săn mồi lớn như sư tử, hổ, gấu, sói và thậm chí là những loài không ăn thịt như voi và tê giác… sẽ có nhiều cơ hội để tham gia vào cuộc chiến khốc liệt giành quyền thống trị hành tinh này. Trong ngắn hạn, chúng có thể tạo ra mối đe dọa lớn đối với sự thống trị của con người. Khi những loài thú này thông minh như người, lại có lợi thế hình thể, con người sẽ bại trận nhanh chóng khi đối mặt trực diện với chúng. Tuy nhiên, về lâu dài, với ưu thế về dân số, vũ khí và công nghệ, loài người sẽ dễ dàng giành lại quyền kiểm soát.

Nhưng vẫn còn những đối thủ cực kỳ nguy hiểm: họ hàng gần linh trưởng của chúng ta. Công nghệ là ưu thế vượt trội của con người trước các loài vật thông minh khác. Tuy nhiên với cấu trúc cơ thể rất gần với chúng ta, những loài linh trưởng hoàn toàn có thể sử dụng công nghệ của con người. Tinh tinh, khỉ đột, đười ươi… có thể truy cập vào máy vi tính của chúng ta, sử dụng súng và các thiết bị hiện đại khác trong khi vẫn sở hữu những ưu điểm vượt trội về thể chất so với loài người.

Tuy nhiên, việc xâm nhập vào kho kiến thức tích lũy của loài người cần rất nhiều thời gian, và trước khi có đủ thời gian để làm được điều đó, có lẽ các loài linh trưởng thông minh đã bị con người loại bỏ.

Alex Kacelnik – một nhà sinh học hành vi thuộc ĐH Oxford – cho rằng: "Cuối cùng, phần thắng sẽ thuộc về chúng ta."

Xét theo khía cạnh tổng quát nhất, khả năng thích nghi nhanh với môi trường và sự thay đổi hoàn cảnh sẽ là vũ khí mạnh nhất trong việc tìm kiếm sự thống trị thế giới. Thật vậy, đây là một trong những yếu tố quan trọng nhất giúp nhân loại chinh phục trái đất. Mặc dù tổ tiên của con người bắt nguồn từ những đồng cỏ ấm áp, chúng ta đã tìm cách để sống sót ở nhiều môi trường khác xa rất nhiều so với nguồn gốc nguyên thủy của mình, từ những sa mạc khô cằn cho tới những đỉnh núi lạnh lẽo. Và nói tới khả năng thích nghi thì không loài nào qua được vi khuẩn.

Nhưng thật may mắn cho chúng ta, vi khuẩn không có hệ thống thần kinh. Do đó ý tưởng chúng có thể phát triển trí thông minh để cạnh tranh với con người là không thể xảy ra.

03.Dù là loài nào chiến thắng thì kết cục cũng rất tồi tệ:

Thậm chí nếu con người bị một loài thông minh khác tiêu diệt hoàn toàn, cuộc xung đột vẫn tiếp tục diễn ra. Nếu động vật có trí thông minh ở mức độ người tinh khôn, không gì đảm bảo rằng chúng sẽ không hành xử như con người trong công cuộc khai thác tài nguyên từ môi trường và các loài động vật khác. Và cạnh tranh cùng loài cũng là việc không thể tránh khỏi.

Như đã nói, tình hình sẽ kết thúc rất tệ hại cho tất cả các bên. Khi số lượng các loài giảm, hệ sinh thái sẽ dần sụp đổ, chỉ để lại những loài "sống dai" nhất: vi khuẩn, gián và có thể là chuột.

Và vấn đề không dừng lại ở đó. "Loài nào còn sót lại, sẽ tiếp tục phá hoại hành tinh như chúng ta đang làm" – Cuthill nói – "Tôi không tìm ra lí do nào để nghĩ rằng sẽ có một loài động vật nào đó nhân đạo hơn con người. Sự cân bằng của tự nhiên mà chúng ta đang chứng kiến, chẳng qua chỉ là sự cân bằng về sức mạnh mà thôi."

BÀI ĐANG HOT

Thật dễ thương khi động vật cũng Selfie

21/01/2017

5 kiểu chết phổ biến trong phim ảnh hóa ra lại sai về mặt khoa học

29/04/2017

6 điều ai cũng muốn chia sẻ trên mạng xã hội nhưng chẳng ai thèm đọc

17/08/2017

Chuyện gì sẽ xảy ra khi mèo và người hoán đổi cho nhau

06/04/2017

Giờ kết thúc cho nhân loại (Thế giới chúng ta thật mong manh)

13/09/2017

Cách làm mứt dừa thơm ngon để đãi khách ngày Tết

23/12/2016

Chiêm ngưỡng 10 mẫu chữ viết tay đẹp đến sững sờ

03/04/2017

Ngỡ ngàng với trào lưu chế tác tranh 3D chỉ với một tờ giấy A4

07/01/2017

Thử kiểm tra xem giá sách nhà bạn có phải là cánh cửa ngụy trang dẫn tới một căn phòng bí mật không nhé!

22/03/2017

10 cặp vếu trong anime "phá nát" mọi định luật vật lý

30/12/2016

10 thứ tưởng chừng vô hại nhưng lại là chất độc với thú cưng nhà bạn.

27/11/2017

20 người làm thay đổi thế giới mà bạn chưa từng nghe nói đến

12/12/2017

Mẹo hay cải thiện nhanh chóng hiệu suất làm việc của bạn chỉ với một giấc ngủ trưa ngắn

11/02/2017

10 (+14) sự thật cực kỳ thú vị về tiếng Anh

25/05/2017

4 cách bóc tỏi siêu nhanh này sẽ khiến người khác nhìn bạn với con mắt trầm trồ thán phục

24/10/2016

Nếu 100 quả bom nguyên tử nổ cùng lúc?

15/09/2017

Top 10 game chiến thuật cực hay cho PC có cấu hình “dễ chịu”

25/10/2016

20 Ý tưởng mở quán cà phê cho người khởi nghiệp kinh doanh nhỏ

06/12/2016

Khởi nghiệp là gì, cần những yếu tố nào và làm sao để khởi nghiệp thành công?

11/06/2017

Ngắm nhìn các thành phố trên thế giới theo cách bạn chưa bao giờ được thấy trước kia

15/02/2017

11 công việc có mức thu nhập cao dành cho phụ nữ

16/05/2017

100 ý tưởng khởi nghiệp kinh doanh nhỏ ít vốn cho người mới bắt đầu

06/12/2016

Thói hư tật xấu của người Việt từ xưa: Quan không có chuyên môn, hư hỏng cả hệ

21/10/2016

20 thủ thuật tâm lý những người bán hàng sử dụng để khống chế hành vi mua sắm của bạn

29/12/2016

Góc nhìn hài hước về lý do Việt Nam chưa bao giờ bị khủng bố.

21/10/2016

49 ý tưởng Live Stream cực hay cho doanh nghiệp và cá nhân muốn quảng bá thương hiệu của mình

07/05/2017

3 loại tiền đời người nhất định phải tiêu, tiêu càng nhiều sẽ kiếm lại càng nhiều hơn!

12/05/2018

4 lý do bạn không nên cắt viên vitamin E để bôi mặt – Làm đẹp với vitamin E như thế nào cho đúng cách?

09/03/2017

8% DNA của con người có nguồn gốc từ virus

01/03/2017

Nâng mũi theo chuẩn nhân trắc học là gì? Vì sao ngày càng nhiều người quan tâm đến trào lưu làm đẹp này?

12/03/2017

© Copyright 2016. Bản quyền website thuộc về 1tach.com