10 khám phá khảo cổ thay đổi quan điểm của chúng ta về lịch sử

supervisor_accountAdministrator visibility 864 7/24/2017 10:32:39 PM

 Lịch sử vốn phức tạp hơn rất nhiều so với những gì mà chúng ta đã biết. Ngay cả trong sách giáo khoa lịch sử được dạy trong nhà trường, các sự kiện cũng có nhiều phiên bản khác nhau tùy thuộc vào từng quốc gia. Như người ta vẫn thường nói: "Ai kiểm soát quá khứ, người đó kiểm soát tương lai. Và ai kiểm soát hiện tại, người đó kiểm soát quá khứ." Thật may mắn, chúng ta có bộ môn khảo cổ học, nhờ đó chúng ta có thể hiểu rõ hơn về những sự kiện đã xảy ra trong quá khứ bất chấp những gì được ghi lại trong các tài liệu lịch sử. Và đôi khi, một vài khám phá như vậy đã thay đổi hoàn toàn cách nhìn của chúng ta về lịch sử.

01.Sự xuất hiện của nông nghiệp:

Dựa trên các kết quả nghiên cứu trước kia, chúng ta thường tin rằng nông nghiệp bắt đầu từ Armenia, phía đông Thổ Nhĩ Kỳ, Syria, Palestine, Israel, Jordan và Iran khoảng 11.000 năm trước. Sau đó, nó lan sang phần còn lại của thế giới cổ đại. Mặc dù điều này vẫn đúng nhưng những phát hiện khảo cổ gần đây cho thấy nông nghiệp thực sự phát triển ở vùng được gọi là "Trăng lưỡi liềm màu mỡ" và sau đó lan truyền sang các vùng khác.

Các bằng chứng di truyền đã chứng minh có sự khác biệt lớn giữa những người sống ở miền Nam Levant (như Israel và Jordan) và những người từ phía bắc dãy núi Zagros ở phía tây Iran. Cả hai nhóm người này đã phát triển nông nghiệp và chăn nuôi theo cách của riêng mình, ưu tiên các loài thực vật và động vật khác nhau để thuần hoá. Họ sống hoàn toàn cô lập trong nhiều thế kỷ hoặc thậm chí hàng ngàn năm trước khi họ thực sự gặp nhau.

Người ta tin rằng họ chỉ tiếp xúc với nhau khi cả hai nhóm tìm kiếm được obsidian (một loại đá được hình thành từ dung nham phun trào của núi lửa) ở miền đông Thổ Nhĩ Kì cần thiết cho việc tạo ra tất cả các loại công cụ lao động . Họ gặp nhau rồi trao đổi kỹ thuật nông nghiệp, các ý tưởng, di cư về phía tây vào châu Âu. Tuy nhiên, những người ở lại phía sau đã đi theo con đường riêng, họ truyền bá những hình thức nông nghiệp đặc biệt ra các vùng khác trên thế giới. Còn những người cuối cùng ở miền Nam Levant đi đến Đông Phi, Ai Cập ngày nay và xuống bờ biển Nile, Biển Đỏ trong khi những người sống ở phía tây Iran đã tiến về phía bắc vào thảo nguyên Á-Âu, rồi vào Ấn Độ và Pakistan.

Mặc dù những phát hiện này dường như không có nhiều ý nghĩa nhưng nó đã thay đổi quan điểm của chúng ta về lịch sử và sự khởi đầu của nền văn minh nông nghiệp đã thực sự diễn ra như thế nào.

02.Chiếc thập giá bằng vàng của Đan Mạch:

Một buổi chiều đẹp trời năm 2016, một máy dò kim loại nghiệp dư ở Đan Mạch đã phát hiện một cây thánh giá bằng vàng trong một cánh đồng gần thị trấn Aunslev, Østfyn. Sau khi người đàn ông này đăng thông tin trên các phương tiện truyền thông, một số người khuyên ông nên mang nó đến bảo tàng địa phương.

Cây thánh giá được trang trí bằng những hạt vàng và các loại hạt nhỏ khác. Điều thú vị hơn là nó được tạo ra trong khoảng thời gian giữa năm 900 và năm 950 sau Công nguyên. Điều này đã dẫn các sử gia tin rằng Đan Mạch được chuyển đổi sang Cơ đốc giáo sớm hơn trước đây.

Trước khám phá này, các nhà khảo cổ đã phát hiện "Jelling Stonesoft" có niên đại vào năm 965 sau Công nguyên, đặt tại Jutland, Đan Mạch. Những tảng đá này được xây dựng nhằm tưởng niệm Harald Blåtand (Harald Bluetooth) vì vai trò của ông trong việc hướng người Đan Mạch sang đạo Cơ đốc và chiếc thập giá nhỏ bé này đã đẩy lùi mốc thời gian sớm nhất những người Viking trở thành Kitô giáo.

03.Thành phố Trung cổ của Campuchia:

Đế quốc Khmer từng là một trong những cường quốc hùng mạnh nhất ở Đông Nam Á, và có thể trên thế giới từ năm 802 đến năm 1431 sau Công Nguyên. Người Khmer cai quản khu đền Angkor Wat - là một trong những khu khảo cổ quan trọng nhất ở Đông Nam Á và bao gồm nhiều kiến trúc vĩ đại khác.

Năm 2012, một nhóm các nhà khảo cổ học đã sử dụng một công nghệ laser tiên tiến là LiDAR. Công nghệ này có khả năng nhìn xuyên qua thảm thực vật dày đặc và lập bản đồ địa hình dưới tán rừng. Nhờ đó, họ đã khám phá ra được rất nhiều điều tuyệt vời. Vậy nên, họ quyết định sử dụng LiDAR một lần nữa vào năm 2015 trong dự án khảo sát không gian lớn nhất toàn cầu với mục đích khảo cổ học. Khoảng 734 dặm vuông địa hình đã được quét, lộ ra một mạng lưới đầy bất ngờ như các đường giao thông, đường thủy và các thành phố đông dân cư lớn hơn bất cứ nơi nào trên thế giới vào thời điểm đó.

Một nhà khảo cổ học hàng đầu phát biểu về khám phá này trong dự án Damian Evans : "Hoá ra trong cuộc khảo sát năm 2012 chúng tôi chỉ khám phá ra một phần của Mahendraparvata trên Phnom Kulen. Lần này, chúng tôi đã phát hiện toàn bộ các thành phố bên dưới khu rừng mà không ai biết ở Preah Khan, Kompong Svay. Nó thực sự lớn, một Phnom Penh rộng lớn."

Phnom Penh hiện tại là thủ đô của Campuchia. Cuộc khảo cổ này cho thấy đế chế Khmer đã có thể thiết kế và thực hiện một hệ thống đế quốc tinh vi trên quy mô lớn từ hàng thế kỷ trước. Khám phá mới này cũng bác bỏ giả thuyết Đế Quốc Khmer cuối cùng đã sụp đổ như thế nào. Cho đến năm 2015, người ta tin rằng họ đã bị xâm chiếm từ phía bắc và họ phải chạy về phía nam. Dù cho bất kỳ lí do nào đi chăng nữa thì Angkor giờ đây không còn nghi ngờ gì nữa – là một khu định cư đô thị rộng lớn nhất thế giới trước Cách mạng công nghiệp. Tất nhiên, nếu công nghệ LiDAR không phát hiện ra thêm bất kỳ công trình vĩ đại nào khác.

04.Thành phố của mặt trời ở Bắc Mỹ:

Chúng ta thường nghĩ người Mỹ bản địa sống trong các tepee (Lều hình nón làm bằng da súc vật hoặc vỏ cây dựng trên một cái khung cột của người Da đỏ châu Mỹ trước đây). Nó đã quá ăn sâu vào trí tưởng tượng của người da trắng đến khi họ tình cờ gặp một số gò đất ở Bắc Mỹ, ban đầu họ cho rằng đó là do sự rút lui của các sông băng. Sau đó, họ nhận ra đây thực sự do con người tạo ra, có thể là công trình của người Phoenicians, Vikings, và thậm chí cả một bộ tộc của Israel, hay nhiều người khác. Từ đó cho thấy, những người Mỹ bản địa không chỉ sống trong những tepee mà còn ở những thành phố lớn với sức chứa khoảng 20.000 người trước khi người châu Âu đến Bắc Mỹ.

Một ví dụ đáng chú ý là Cahokia (City of the Sun) nằm ở bang Illinois - nơi cửa sông Mississippi và sông Illinois hợp nhất. Khu vực này là một trong những vùng đất màu mỡ nhất trên lục địa và ở đây có một nền văn hoá vô cùng rực rỡ của người Mỹ bản xứ -Mississippians.

Thời hưng thịnh của Cahokia từ giữa 1050 đến 1200 AD, và trong thời gian này, nó lớn hơn bất cứ kinh đô xa hoa nào của châu Âu. Thành phố đã được lên kế hoạch và xây dựng quy mô với các trung tâm thương mại, khu dân cư và các công trình đặc biệt khác. Mạng lưới thương mại của họ khá rộng lớn từ núi Rocky đến Appalachians và từ Great Lakes đến Florida.

Cahokia trải dài khoảng sáu dặm vuông và có tổng cộng 120 gò đất. Mỏ đất lớn nhất được tìm thấy ở đây cao khoảng 100 feet và chứa hơn 25 triệu feet khối đất được biết đến với tên gọi Đền Monks - đây là cấu trúc bằng đất lớn nhất ở Tây bán cầu. Ngày nay, chỉ có 70 trong số 120 gò đất đầu tiên còn tồn tại đến hiện nay trong khu di tích lịch sử. Tuy nhiên, thật không may chỉ có một số ít người biết về nền văn minh xây dựng vĩ đại này.

05.Tấm khắc cổ nhất trên thế giới:

Ba phiến gỗ khắc chữ được tìm thấy Romania ngày nay có thể chứa hệ thống chữ viết lâu đời nhất trên thế giới. Mỗi kí tự đều có niên đại khoảng năm 5300 TCN trở lại. Chúng được tìm thấy vào năm 1961 trong một hố nghi thức, cùng với các vật dụng bằng đất sét, đá khác và xương của một người phụ nữ lớn tuổi, có thể là một nữ tu.

Các tấm khắc Tartaria có thể thuộc về nền văn hoá Turdas-Vinca. Tuy rằng chúng ta đã khám phá ra các tấm khắc Tartaria nhưng các nội dung của nó vẫn còn bị che giấu và gây nên nhiều tranh cãi. Các chuyên gia Mesopotamia thì cho rằng các kí tự trên tấm khắc Tartaria không phải các chữ viết thực sự, nhưng có thể coi là các biểu tượng trang trí trong khi các chuyên gia khác lại tin rằng những bản khắc này thực sự là hệ thống chữ viết đầu tiên của người Sumer (là một nền văn minh cổ ở phía nam Lưỡng Hà, Iraq hiện nay) vì một số các ký hiệu được tìm thấy ở đây giống với các hình tượng trưng tìm thấy ở Jemdet Nasr ở Iraq.

Một nhà ngôn ngữ học người Đức, chuyên gia về ngôn ngữ Mesopotamian (Lưỡng Hà) Harald Haarmann khẳng định rằng các ký hiệu trên tấm khắc là một dạng viết đầu tiên. Ông nhận thấy nhiều biểu tượng khác trong hệ thống chữ viết sông Danube gần giống với các chữ tượng hình Ai Cập. Năm 2009, các nhà khảo cổ đã phát hiện những tấm khắc đất sét từ thời kỳ đồ đá mới. 120 bản khắc tương tự cũng đã được tìm thấy tại khu vực này, một số có chứa các ký hiệu tương tự như ở Tartaria. Nếu những biểu tượng này được xác minh là dạng viết ban đầu, thì cái nôi của nền văn minh có chữ viết có thể được dịch chuyển từ Trung Đông sang Đông Âu.

06.Mối quan hệ giữa chúng ta và chó đã tồn tại bao lâu?

Chúng ta đều biết sói là con vật đầu tiên được con người thuần hóa. Ngay cả trước khi chăn nuôi được hình thành, con người và sói (sau đó chuyển thành chó) đã cùng nhau phối hợp săn bắn. Nhưng thực sự mối quan hệ này là bao nhiêu tuổi? Có một số thuyết cho rằng khoảng 15.000 đến 18.000 năm trước. Chó được thuần hoá khoảng 10.000 năm trước ở Đức, đôi khi con người và chó được chôn cùng nhau chừng 14.000 năm trước.

Đọc thêm: Chó sói được thuần hóa nhờ ăn thức ăn thừa của người.

Tuy nhiên, sự kiện phát hiện ra hộp sọ chó ở dãy núi Altai ở Siberia đã đẩy thời hạn này lên ít nhất 15.000 năm nữa. Radiocarbon dating (là một phương pháp xác định tuổi của một vật thể có chứa chất hữu cơ bằng cách sử dụng các tính chất của radiocarbon 14C, đồng vị phóng xạ của carbon) đã xác định hộp sọ này khoảng 33.000 năm tuổi, và nó gần giống với giống chó hiện đại hơn so với chó sói.

Một hóa thạch chó cổ đại khác có niên đại khoảng 31.000 năm trước được phát hiện ở Goyet Cave ở Bỉ. Điều đặc biệt là mtDNA của nó (DNA ty thể) không chia sẻ matriline (vật chất di truyền theo dòng mẹ) với bất kỳ con sói nào, đồng thời hình thái sọ của nó giống với con chó hơn là một con sói thực tế.

07.Người Úc đến châu Mỹ từ rất sớm:

Một khám phá khảo cổ khác từ Brazil, cho thấy thực tế là người Úc cũng đã đến Châu Mỹ từ lâu. Một số hộp sọ người được phát hiện giống với đặc điểm của người Úc và Melanesia. Tương tự, khoảng 33 hộp sọ cũng được tìm thấy trên bán đảo Baja California ở Mexico.

Các dụng cụ bằng đá và than củi được phát hiện tại Brazil cho biết những người này có thể sống vào khoảng 50.000 năm trước. Họ đã đến Châu Mỹ bằng thuyền băng qua Thái Bình Dương. Mặc dù điều đó dường như không thể đối với những người từ 50.000 năm trước đây, nhưng những bức tranh trong các hang động ở Úc đã cho thấy một số chiếc thuyền thực sự được chế tạo để băng qua đại dương. Hơn nữa, năm 1947 nhà thám hiểm người Na Uy Thor Heyerdahl và một vài người khác cũng đã tạo ra những chiếc thuyền từ các bè gỗ balsa.

Các nhà khảo cổ cũng tin rằng những người này đã chết đi cùng với sự xuất hiện của những người châu Á đến từ phía bắc thông qua cầu đất Bering. Những người sống sót duy nhất có thể là những bộ lạc của ở vùng Terra del Fuego của Nam Mỹ - mũi cực nam của lục địa, và những người sống ở đây có hình dáng hộp sọ như được lai giữa tổ tiên Mongoloid và Negroid. Nếu chứng minh được tính chính xác của sự việc này thì người Úc bản địa có thể là người Mỹ đầu tiên.

08.Người châu Âu đầu tiên đặt chân đến châu Mỹ là ai?

Christopher Columbus và đoàn thám hiểm của ông không còn được cho là những người Châu Âu đầu tiên khám phá lục địa châu Mỹ. Ngày nay, nhiều bằng chứng đã cho thấy rằng Leif Ericson - một nhà thám hiểm Icelandic của Viking (khái niệm chỉ những nhà thám hiểm, thương nhân, chiến binh, hải tặc ở Bắc Âu vào thời kì đồ đá) mới thật sự là người châu Âu đầu tiên đi qua Bắc Mỹ khi con tàu của ông bị thổi lệch hải trình trên đường từ Na Uy tới Greenland (một quốc gia tự trị thuộc Đan Mạch) - gần 500 năm trước Columbus. Trong Saga (loại truyện dân gian của các dân tộc Bắc Âu) của người Greenlanders có nói về Leif Ericson và chuyến đi của ông đến Vinland, Newfoundland ngày nay. Một số bằng chứng khảo cổ gần đây cũng đã chứng minh rằng người châu Âu đã đến Bắc Mỹ trước khi châu Âu có tên.

Có hàng chục dụng cụ bằng đá đã được tìm thấy dọc theo Bờ Đông ở sáu địa điểm riêng biệt. Một ở Pennsylvania, ba ở bán đảo Delmarva ở Maryland, một ở Virginia, và một số khác được phát hiện bởi một tàu đánh cá khoảng 60 dặm ngoài khơi bờ biển Virginian. Tất cả các công cụ này tương đồng với các dụng cụ bằng đá được sử dụng bởi các bộ lạc Solutrean thời tiền sử từ phía Tây Pháp ngày nay và phía bắc Tây Ban Nha. Hơn nữa, tất cả chúng đều có niên đại vào khoảng giữa 19.000 đến 26.000 năm trước. Hầu hết các nhà khảo cổ học đã bác bỏ giả thuyết chỉ là một sự trùng hợp ngẫu nhiên. Hơn nữa, một trong những con dao đá được phát hiện ở Virginia dưới phân tích hóa học đã được xác minh có nguồn gốc ở Pháp.

Ngoài ra, một bộ xương 8000 năm tuổi cũng đã được tìm thấy ở Florida. Khi được kiểm tra marker di truyền đã cho kết quả: các dấu hiệu của người châu Âu ở mức độ cao và không tìm thấy dấu hiệu ở người châu Á. Điều này đã thay đổi mốc thời gian người châu Âu ở Bắc Mỹ lâu hơn so với trước đây một cách đầy chắc chắn.

09.Chiến tranh có lịch sử lâu đời hơn chúng ta nghĩ:

Chiến tranh thường được cho rằng có nguồn gốc cùng với sự xuất hiện của nền văn minh. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là mọi người không giết nhau trước đó. Phần não bò sát (não trong – một bộ phận của não chi phối bản năng về tồn tại và sinh sản) của chúng ta thúc đẩy chúng ta theo những thứ như ganh ghét, đố kị, hung hăng, thống trị, hay chiếm đoạt lãnh thổ của người khác được tìm thấy ở con người hơn 10.000 năm trước.

Điều này có nghĩa là trước khi nông nghiệp và chăn nuôi xuất hiện, người ta có thể giết nhau qua những vụ giết người thông thường hoặc những cuộc tranh cãi nhỏ trong gia đình. Sau khi mọi chuyện bắt đầu lắng xuống, sự phát triển về số lượng, các hình thức chiến đấu được tổ chức và phối hợp đã được phát minh (như các cuộc đột kích hoặc chiến tranh). Thực chất đó là các hệ thống phân cấp. Đồng thời, chế độ nô lệ cũng xuất hiện trong thời gian này đã góp phần giúp chiến tranh đồng hành song song.

Tuy nhiên, một phát hiện khảo cổ học được thực hiện vào năm 2012 tại Kenya (một quốc gia ở miền Đông châu Phi) cho thấy các cuộc chiến tranh quy mô nhỏ cũng diễn ra ngay cả trước khi có nông nghiệp. Trên bờ hồ Turkana, các nhà khảo cổ học đã tìm thấy 27 bộ xương có từ 9.500 đến 10.500 năm trước. Những bộ xương này của nam giới, phụ nữ và trẻ em mà các nhà khảo cổ học tin là thành viên của một bộ lạc bán du khách nằm gần hồ. Tất cả các bộ xương đều có dấu hiệu chấn thương do lực đánh hoặc vết thương từ vũ khí phóng. Một trong hai phụ nữ đã bị gãy cả hai đầu gối và có dấu hiệu của đôi tay bị trói trước khi chết. Ai đã tấn công họ? Hay những gì thực sự xảy ra thì không ai biết, nhưng rõ ràng đây là một bằng chứng cho thấy các cuộc chiến tranh quy mô nhỏ đã thực sự diễn ra từ rất sớm.

10.Thức ăn nhanh thời cổ đại:

Chúng ta thường nghĩ rằng thức ăn nhanh mới xuất hiện gần đây. Nó cho chúng ta thấy tốc độ chuyển động ngày càng nhanh của thế giới hiện đại ngày nay trái ngược với những chuyển động chậm chạp của thời kỳ cổ xưa.

Trên thực tế, những cửa hàng phục vụ đồ ăn nhanh, phục vụ cá và khoai tây chiên, được khai trương ở Anh trong những năm 1860. Sau đó, vào những năm 1950 ở Hoa Kỳ, các nhà hàng như vậy trở nên phổ biến hơn. Mặc dù vậy, ý tưởng về một nơi để bán thức ăn trưa cho bạn mang đi không phải là mới, nó đã có từ thời cổ đại. Nơi này được gọi là "thermopolia" hay là "nơi bán một thứ nóng", và đó là cảnh phổ biến khắp Greco-Roman (Ý). Đặc biệt ở các thị trấn và thành phố lớn.

Chính những "thermopolia" này là tiền thân của tất cả các nhà hàng ngày nay. Họ thường bao gồm một căn phòng nhỏ mở ra ở đường phố và chuyên về hai hoặc ba mặt hàng như rượu, thịt, pho mát,... Những cơ sở này khá nhỏ bé và gần như không bao giờ có bàn để mọi người ngồi. Chỉ có một quầy thu tiền với một vài chiếc bình bằng đất nung được gọi là "dolia" - nơi cất giữ thực phẩm.

Những nơi này được những người nô lệ hoặc những người không có đồ dùng tự nấu ăn thường xuyên lui tới. Không những vậy, các "thermopolia" còn là nơi tránh nắng cho mọi người qua lại. Những nơi này thậm chí đã bị bãi bỏ nhiều lần vì họ chứa những người Hy Lạp và những kẻ nô lệ đang nổi dậy, như Plautus - một nhà viết kịch La Mã từ thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên đã nói đến một lần. Tuy nhiên, có một số nhà hàng rất được yêu thích với một số bàn ăn bên trong và một số bức tranh sơn dầu được sơn trên tường như "Thermopolium của Asellina"- một nhà hàng nổi tiếng được phát hiện ở Pompeii (một bang của La Mã) và là một trong những nhà hàng còn giữ được nguyên vẹn đến hiện nay.

BÀI ĐANG HOT

20 Ý tưởng mở quán cà phê cho người khởi nghiệp kinh doanh nhỏ

06/12/2016

Khởi nghiệp là gì, cần những yếu tố nào và làm sao để khởi nghiệp thành công?

11/06/2017

[Truyện cười] Tuyển tập những truyện cười bựa nhất về con Thỏ ngáo đá

11/12/2016

100 ý tưởng khởi nghiệp kinh doanh nhỏ ít vốn cho người mới bắt đầu

06/12/2016

4 lý do bạn không nên cắt viên vitamin E để bôi mặt – Làm đẹp với vitamin E như thế nào cho đúng cách?

09/03/2017

11 công việc có mức thu nhập cao dành cho phụ nữ

16/05/2017

Top 10 game chiến thuật cực hay cho PC có cấu hình “dễ chịu”

25/10/2016

15 anime với nội dung quái đản nhất khiến bạn phải thốt lên “Quát đờ phắc!” khi đang xem

24/10/2016

25 phát minh quan trọng nhất trong lịch sử loài người

15/03/2017

12 điều tuyệt vời về iPhone 7 - bạn đã biết chưa?

29/10/2016

10 mẫu xe độ Super Cub đẹp đến ngỡ ngàng!

30/12/2016

Tất cả những điều bạn cần biết về ngành tâm lý học trước khi quyết định theo đuổi ngành này

09/05/2017

Cảnh báo: Tác hại từ việc trị mụn bằng kem đánh răng!

10/12/2016

Tại sao bom nguyên tử lại nổ thành hình cây nấm?

16/04/2017

Bí ẩn đằng sau logo của thương hiệu cà phê nổi tiếng thế giới Starbucks

29/10/2016

Những chú voi con dễ thương này sẽ làm bạn mỉm cười

04/05/2017

Đừng vội sử dụng thực phẩm chức năng khi chưa tìm hiểu kỹ về nó

23/06/2017

Cách gọt hoa quả nhanh, đơn giản đến bất ngờ (táo, dưa hấu, xoài, bơ, dứa, cam quýt, thanh long chơi hết)

23/05/2017

10 cuốn sách cực hay về tâm lý học - Bạn đã đọc bao nhiêu cuốn trong số này rồi?

17/05/2017

Vì sao chúng ta không bao giờ thấy chó sói biểu diễn trong rạp xiếc

11/03/2017

Chiêm ngưỡng 10 mẫu chữ viết tay đẹp đến sững sờ

03/04/2017

25 (+3) mẫu bàn giúp phòng khách nhà bạn độc đáo trong mắt bạn bè

16/11/2017

Du lịch phượt Quảng Ngãi với 14 điểm đến và 21 đặc sản nổi nổi tiếng

31/08/2017

Khi sự thù ghét trở thành động lực của sáng tạo

13/02/2017

[Video học tiếng Anh] IELTS Writing Task 1: How to describe a process

30/04/2017

Không đọc sách, chỉ đọc tóm tắt sách: Tưởng hiệu quả hóa ra tai hại

12/12/2016

10 khám phá khảo cổ thay đổi quan điểm của chúng ta về lịch sử

24/07/2017

10 cặp vếu trong anime "phá nát" mọi định luật vật lý

30/12/2016

Thiếu Testosterone – Nguyên nhân của bệnh thiểu năng sinh dục nam

24/11/2016

Ưu và nhược điểm của những người hay đi làm muộn

08/09/2017

© Copyright 2016. Bản quyền website thuộc về 1tach.com